
کتابخانهٔ رایگان و بیتبلیغ شعر کهن فارسی با بیش از ۱٫۵ میلیون بیت: جستوجوی دقیق عبارت برای پیدا کردن صاحب یک بیت، «جستجوی معنایی» که شعر را با توصیف معنایش پیدا میکند، وزن هر شعر با پیوند به شعرهای هموزن، و خوانش صوتی؛ شعر نمیسازد.
معرفی: گنجور
گنجور (ganjoor.net) کتابخانهٔ رایگان شعر کهن فارسی است که از سال ۱۳۸۶ با همین نشانی منتشر میشود. طبق آمار خود سایت در ۲۴ آبان ۱۴۰۵، آثار ۲۴۶ سخنور را در بیش از ۱۴۰ هزار شعر و ۱٬۵۳۹٬۰۷۰ بیت دارد، از فردوسی و خیام تا حافظ، سعدی، مولوی، صائب و شهریار. متنها بیشتر از چاپهای مصحح آمدهاند و منبع هر شعر کنارش نوشته شده است.
برای پیدا کردن شعر دو راه هست. جستوجوی معمولی کلمهها را در آثار همهٔ سخنوران یا یک سخنور میگردد و اگر نتیجه زیاد بود، پیوند «به طور دقیق» همان عبارت را عیناً جستوجو میکند؛ راه مطمئنی برای اینکه بفهمید بیتی مال کیست. «جستجوی معنایی»، بخش هوش مصنوعی گنجور که از شهریور ۱۴۰۵ راه افتاده، دکمهای در همهٔ صفحههاست: بهجای کلمههای شعر، معنایش را مینویسید، مثلاً «شعری در مورد بیوفایی دنیا». طبق وبلاگ گنجور، توصیف شما و خلاصهٔ معنایی حدود ۱۲۹ هزار شعر با مدل Qwen3-Embedding به بردار تبدیل و با هم مقایسه میشوند. اگر نام شاعر یا کتاب را بیاورید («در کدام شعر حافظ»)، جستوجو به همان محدود میشود و از هر شعر پیداشده، بیتی که به پرسش نزدیکتر است نشان داده میشود.
صفحهٔ هر شعر وزن عروضیاش را با ارکان و نام بحر نشان میدهد و با زدن روی وزن، شعرهای هموزن میآیند. «مشابهیابی» شعرها را با وزن، قالب، سخنور، قافیه، زبان و تعداد بیت فیلتر میکند و بخش «همآهنگها» شعرهای هموزن و همقافیه را کنار هم میگذارد. همان صفحه خوانشهای صوتی داوطلبان، تصویر نسخههای خطی و چاپی، آرایههای ادبی، ترانههایی که روی آن شعر خوانده شده و حاشیههای کاربران را هم دارد. خلاصه و «برگردان به زبان ساده» بسیاری از شعرها را هوش مصنوعی نوشته است و خود گنجور در پرسشهای متداول میگوید بخشی از آنها غلط است و پیشنویسی برای اصلاح کاربران است.
هزینه و دسترسی: خواندن و جستوجو رایگان است و ثبتنام نمیخواهد؛ حساب فقط برای ویرایش متن و گذاشتن حاشیه لازم است. گنجور تبلیغ ندارد، به هیچ سازمانی وابسته نیست، بهصورت شخصی و با کار داوطلبان اداره میشود و هزینهٔ میزبانیاش از کمک مالی خوانندگان میآید. کد سایت با مجوز GPL-3.0 در گیتهاب است، دادههایش بهصورت JSON در مخزن ganjoor-data منتشر شده و API آن مستندات رسمی ندارد و ممکن است بیخبر تغییر کند. اپ رسمی آیفون و اندروید ندارد؛ «گنجور رومیزی» نسخهٔ رایگان و متنباز ویندوز است و چند اپ غیررسمی هم دیگران روی دادهٔ گنجور ساختهاند.
محدودیتها: گنجور کتابخانه است، نه شعرساز؛ شعر نمیگوید و شعر شما را نمیسنجد یا ویرایش نمیکند، و وزن را فقط برای شعرهای خودش نشان میدهد. شعر بیشتر شاعران معاصر به خاطر حق نشر در آن نیست. جستجوی معنایی روی خلاصهٔ شعرها کار میکند، نه متن خود شعر، پس گاهی شعری با مضمون نزدیک اما نه دقیقاً همان را بالا میآورد؛ برای بیتی که کلماتش را به یاد دارید، جستوجوی معمولی دقیقتر است.
بهترین کاربردها
- •غزل کامل حافظ را پیدا کن
- •شعری را با توصیف معنایش پیدا کن، مثلاً شعری دربارهٔ بیوفایی دنیا
- •ببین این بیت مال کدام شاعر است
- •شعرهای هموزن یا همقافیهٔ این غزل را پیدا کن
- •وزن عروضی یک شعر کهن را ببین
- •خوانش صوتی یک غزل حافظ را بشنو
- •ببین مصراعی که نوشتهام شبیه بیت مشهوری هست یا نه
- •یک عبارت را عیناً در دیوان شاعران جستوجو کن
برای این کارها سراغش نروید
- –برایم شعر بگوید یا شعرم را ویرایش کند
- –وزن شعری را که خودم گفتهام تشخیص دهد
- –از روی شعر آهنگ بسازد
- –شعر شاعران معاصر را کامل بخوانم
تصاویر محیط ابزار
نقاط قوت
- ✓رایگان، بیتبلیغ و بدون ثبتنام برای خواندن و جستوجو
- ✓بیش از ۱٫۵ میلیون بیت از ۲۴۶ سخنور، با ذکر منبع هر شعر
- ✓جستوجوی دقیق عبارت برای فهمیدن اینکه بیتی مال کدام شاعر است
- ✓«جستجوی معنایی» شعر را با توصیف معنایش پیدا میکند
- ✓وزن عروضی هر شعر با پیوند به شعرهای هموزن؛ مشابهیابی با وزن، قالب، سخنور و قافیه
- ✓خوانش صوتی، تصویر نسخههای خطی و حاشیهٔ کاربران در همان صفحهٔ شعر
- ✓کد متنباز، دادهٔ باز و API برای سازندگان اپ
نقاط ضعف
- ✗شعر نمیسازد و شعر شما را نمیسنجد یا ویرایش نمیکند؛ کتابخانهٔ شعر کهن است و شعر بیشتر شاعران معاصر را به خاطر حق نشر ندارد
- ✗خلاصهها و برگردانهای سادهٔ هوش مصنوعی گاهی غلطاند و خود گنجور آنها را پیشنویس میداند
- ✗جستجوی معنایی روی خلاصهٔ شعرها کار میکند و گاهی شعری با مضمون نزدیک اما نه همان را میآورد
- ✗اپ رسمی موبایل ندارد؛ نسخهٔ رومیزی فقط برای ویندوز است
- ✗API مستندات رسمی ندارد و ممکن است بیخبر تغییر کند
پرسشهای پرتکرار
جستجوی معنایی گنجور چیست و چطور کار میکند؟
دکمهٔ «جستجوی معنایی» در همهٔ صفحههای گنجور هست و بهجای کلمههای شعر، معنایش را از شما میگیرد؛ مثلاً «شعری در مورد بیوفایی دنیا». طبق وبلاگ گنجور، توصیف شما با خلاصهٔ معنایی حدود ۱۲۹ هزار شعر مقایسه میشود و از هر شعر پیداشده، بیتی که به پرسش نزدیکتر است نشان داده میشود. اگر نام شاعر یا کتاب را بیاورید، مثلاً «در کدام شعر حافظ»، جستوجو به همان محدود میشود.
چطور بفهمم یک بیت مال کدام شاعر است؟
مصراع را در جستوجوی گنجور بنویسید. اگر نتیجه زیاد بود، پیوند «به طور دقیق» را بزنید تا همان عبارت عیناً جستوجو شود. اگر کلمهها را دقیق یادتان نیست و فقط مضمون را میدانید، «جستجوی معنایی» را امتحان کنید. نبودن یک بیت در گنجور هم به این معنی نیست که مال آن شاعر نیست.
وزن یک شعر و شعرهای هموزنش را کجا ببینم؟
صفحهٔ بیشتر شعرها وزن عروضی را با ارکان و نام بحر نشان میدهد؛ با زدن روی آن، شعرهای هموزن میآیند. «مشابهیابی» هم شعرها را با وزن، قالب، سخنور، قافیه و تعداد بیت فیلتر میکند. برای سنجیدن وزن شعری که خودتان گفتهاید، باید سراغ وزنیاب بروید؛ گنجور وزن را فقط برای شعرهای خودش دارد.
گنجور رایگان است؟ اپ موبایل دارد؟
بله، خواندن و جستوجو رایگان و بیتبلیغ است و ثبتنام نمیخواهد. گنجور اپ رسمی آیفون و اندروید ندارد؛ نسخهٔ رومیزی رایگان «گنجور رومیزی» برای ویندوز هست و چند اپ غیررسمی را هم دیگران با دادهٔ گنجور ساختهاند که گنجور پشتیبانیشان نمیکند.
معنی و خلاصهٔ شعرها در گنجور قابل اعتماد است؟
نه همیشه. خلاصه و «برگردان به زبان ساده» بسیاری از شعرها را هوش مصنوعی نوشته است و خود گنجور در پرسشهای متداول میگوید بخشی از آنها غلط است و پیشنویسی برای اصلاح کاربران است. برای فهم بیت، شرحهای معتبر و حاشیههای کاربران را هم ببینید.
گنجور میتواند برایم شعر بگوید؟
نه. گنجور کتابخانهٔ شعر کهن است: شعر نمیسازد و شعر شما را ویرایش نمیکند. به کار خواندن، پیدا کردن بیت، دیدن وزن و شعرهای هموزن، و سنجیدن این میآید که مصراع شما شبیه بیتی مشهور نباشد.
نظرات کاربران
هنوز نظری ثبت نشده — اولین نفر باشید!
ابزارهای مشابه
مشاهده همه
ChatGPT
چتجیپیتی
شناختهشدهترین دستیار هوش مصنوعی؛ چت و نگارش فارسی، ساخت و ویرایش عکس با Images 2.5، پژوهش عمیق، Codex و ChatGPT Work — با چت متنی نامحدود در پلن رایگان (GPT-5.6 Luna).

Gemini
جمنای
دستیار هوش مصنوعی گوگل: رایگان با Gemini 3.6 Flash و جستجوی زنده، عکس با Nano Banana، ویدئو با Gemini Omni (پلن پولی) و گفتگوی صوتی با Gemini Live.

Gemini Notebook (NotebookLM)
جمنای نوتبوک
دستیار پژوهش گوگل با تبدیل گفتار به متن روی منابع صوتی/ویدئویی شما: آپلود کنید، رونویسی و خلاصه فارسی بگیرید + پادکست Audio Overview.


